Podejmując decyzję o wystąpieniu z pozwem o rozwiązanie małżeństwa warto wiedzieć, jakie skutki prawne będą wiązały się z prawomocnym rozwiązaniem małżeństwa przez Sąd. 

Poniżej przedstawiamy konsekwencje prawne uprawomocnienia się wyroku rozwodowego:

1. uprawomocnienie się wyroku rozwodowego oznacza, że każdy z rozwiedzionych małżonków w świetle prawa może zawrzeć nowy związek małżeński. Po rozwodzie nie trzeba też podejmować żadnych dodatkowych czynności w Urzędzie Stanu Cywilnego – Sąd sam po uprawomocnieniu się wyroku zawiadomi o tym, a Urząd – otrzymując taką informację – ma obowiązek niezwłocznego uwzględnienia jej w aktach stanu cywilnego;

2. po rozwodzie możliwy jest powrót do nazwiska sprzed zawarcia związku małżeńskiego – w tym celu jednak trzeba złożyć odpowiednie oświadczenie w Urzędzie Stanu Cywilnego, co więcej możliwość ta ograniczona jest też 3-miesięcznym terminem;

3. między rozwiedzionymi ustaje wspólność majątkowa małżeńska – co pozwala na dokonanie umownego lub sądowego podziału majątku wspólnego; wyjątkowo – Sąd może na wniosek dokonać podziału majątku także w wyroku rozwodowym, o ile nie spowoduje to zwłoki w postępowaniu – z naszego doświadczenia wynika jednak, że w praktyce orzeczniczej Sądów Rodzinnych takiej możliwości w zasadzie się nie wykorzystuje.

Już teraz sygnalizujemy też, że w pewnych sytuacjach możliwość podziału majątku wspólnego może nastąpić jeszcze przed prawomocnością wyroku rozwodowego – ma to miejsce wówczas, gdy małżonkowie jeszcze w czasie trwania swego związku zawrą odpowiednią umowę wyłączającą wspólność majątkową (i ustanawiającą np. rozdzielność majątkową), bądź też w przypadku gdy jeszcze przed rozwodem Sąd ustanowi rozdzielność majątkową, w tym – także z datą wsteczną.

Instytucja powództwa o ustanowienie rozdzielności jest na tyle skomplikowana, a zarazem istotna, że zostanie w szczegółach omówiona w kolejnych wpisach. 

4. między rozwiedzionymi ustają obowiązki małżeńskie, o których mowa w art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny. 

5. wyrok rozwodowy zasadniczo zawiera też rozstrzygnięcie co do tego, kto ponosi winę za rozkład pożycia stron, z czym mogą wiązać się doniosłe skutki prawne (będą one omówione w kolejnych wpisach) – jednak strony mogą zgodnie wnieść o rozwód bez orzekania o winie, co dla Sądu jest wiążące. 

6. od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego obowiązuje rozstrzygnięcie Sądu w zakresie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi małżonków – jeden z małżonków może od tej pory mieć ograniczoną władzę rodzicielską, a w skrajnych przypadkach – może być jej pozbawiony; możliwe jest też pozostawienie pełnej władzy rodzicielskiej obojgu małżonkom (będzie jeszcze o tym mowa w kolejnych wpisach).

7. od tego momentu obowiązuje także rozstrzygnięcie Sądu co do tego w jakim zakresie każdy z małżonków ma obowiązek przyczyniać się do kosztów utrzymania wspólnych dzieci.

W niektórych sytuacjach wyrok ten może też regulować obowiązek alimentacyjny między samymi rozwiedzionymi małżonkami (kwestie związane z alimentacją również będą jeszcze przedmiotem dalszych wpisów).

8. jeśli małżonkowie pomimo rozwodu nadal zamieszkują w tym samym lokalu, Sąd może orzec o sposobie korzystania z niego (np. przyznając określone pomieszczenia do wyłącznego korzystania przez jednego małżonka, inne – do wyłącznego korzystania przez drugiego małżonka, a pozostałe – do wspólnego korzystania).

9. rozwiedzeni małżonkowie nie dziedziczą po sobie na podstawie ustawy, mogą jednak – za zasadach ogólnych – dziedziczyć na podstawie testamentu.

Warto dodać, że w pewnych sytuacjach istnieje też możliwość wyłączenia małżonka od dziedziczenia, nawet jeśli przed śmiercią drugiego z małżonków nie doszło do uprawomocnienia się wyroku rozwodowego – ma to miejsce w przypadkach, gdy spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z winy pozostającego przy życiu współmałżonka, a żądanie to było uzasadnione – w takim wypadku konieczne jest jednak wytoczenie w tym celu specjalnego powództwa przez któregokolwiek z pozostałych spadkobierców.

Kancelaria adwokacka Wódkiewicz-Sosnowski ma wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw związanych z szeroko pojętym prawem rodzinnym. Zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami

adw. Marek Jarosiewicz