Czym separacja różni się od rozwodu?

Przede wszystkim, separację Sąd może orzec, gdy rozkład pożycia między małżonkami jest zupełny. Różnica w stosunku do przesłanek rozwodu polega zatem na braku wymogu „trwałości rozkładu pożycia”. O separację można zatem wystąpić, gdy co prawda w małżeństwie ustała więź emocjonalna, fizyczna i ekonomiczna, jednakże zachodzi wątpliwość, czy nie jest to stan przejściowy. Mogą wystąpić sytuacje, w których wniosek o orzeczenie separacji będzie uzasadniony, a powództwo o rozwód – nie. 

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jakie są zatem najistotniejsze różnice?

1) w przypadku pozostawania w separacji małżeństwo w świetle prawa nie ustaje – a zatem nie ma możliwości zawarcia nowego związku małżeńskiego;

2) brak jest też prawa do powrotu do nazwiska sprzed zawarcia związku małżeńskiego przez osobę pozostającą w separacji;

3) w szczególnych przypadkach (gdy wymagają tego tzw. zasady współżycia społecznego), małżonkowie pozostający w separacji zobowiązani są do wzajemnej pomocy (np. w razie ciężkiej choroby współmałżonka, który wymaga stałej pomocy);

4) w przypadku zgodnego wniosku o separację, sprawa prowadzona w tzw. trybie nieprocesowym, w przeciwnym razie – podobnie jak w sprawach o rozwód – sprawę inicjuje pozew, którego żądanie rozpoznawane jest w tzw. trybie procesowym;

5) orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego – okoliczność zatem, że separacji domaga się małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia zasadniczo nie jest przeszkodą do orzeczenia separacji;

6) jeśli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków; w takim wypadku sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia;

7) separacja z założenia nie jest stanem nieodwracalnym – na zgodne żądanie małżonków Sąd orzeka o zniesieniu separacji. Znosząc separację, Sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem małżonków (może w tym zakresie utrzymać dotychczasowy stan lub go zmienić – a nawet wrócić do sytuacji sprzed separacji). Trzeba też dodać, że z chwilą zniesienia separacji, między małżonkami ponownie zaczyna obowiązywać ustawowy ustrój majątkowy małżeński, chyba że zgodnie wniosą oni o utrzymanie przez Sąd rozdzielności majątkowej – taki wniosek jest wówczas dla Sądu wiążący. 

Warto podkreślić, że z drugiej strony każdy z małżonków pozostających w separacji może też zdecydować się na złożenie pozwu o rozwód. 

Kancelaria Wódkiewicz-Sosnowski zapewnia kompleksową pomoc i obsługę wszystkich spraw i wątpliwości dotyczących prawa rodzinnego. Wieloletnie doświadczenie kancelarii zapewnia profesjonalizm wsparcie swoich klientów.

adw. Marek Jarosiewicz